Trang chủ   Tin tức   Cơ sở dữ liệu    Đăng ký   Giới thiệu   Tìm kiếm: 
Infinite Menus, Copyright 2006, OpenCube Inc. All Rights Reserved.

Tương thích với

TIN TỨC > BẢO TỒN THIÊN NHIÊN

Rừng U Minh - di sản thiên nhiên độc đáo

Cập nhật ngày 9/1/2009 lúc 9:47:00 AM. Số lượt đọc: 658.

Rừng U Minh (U Minh Thượng và U Minh Hạ) là kiểu rừng rất đặc thù, được xếp hạng độc đáo và quí hiếm trên thế giới. Được coi là nơi có giá trị sinh khối cao nhất so với các kiểu rừng với khoảng 250 loài thực vật, hơn 180 loài chim, hơn 20 loài bò sát...

Sinh cảnh của rừng U Minh còn là hiện trường và hệ quả của tiến trình diễn biến động thái của những hoạt động kiến tạo địa chất. Thế mà, diện tích rừng từ khoảng 300 đến 400 ngàn hecta năm 1950, sau 40 năm (năm 1990) còn lại khoảng 100 ngàn hecta và đến nay sau vụ cháy, rừng U Minh Thượng và U Minh Hạ chỉ còn lại hơn 10 ngàn hecta. Rừng U Minh Thượng vừa được Nhà nước chuyển từ Khu bảo tồn thiên nhiên thành Vườn quốc gia, với 21 ngày đêm hủy hoại của giặc lửa, khoảng 2460 ha rừng tự nhiên đã bị thiêu trụi. Diện tích rừng ở đây chỉ còn lại hơn 5 ngàn hecta, trong đó rừng tự nhiên chỉ còn khoảng 1 ngàn hecta.

Thiệt hại của vụ cháy rừng U Minh là rất lớn. Thiệt hại đó lớn như thế nào thì thật khó lường. Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương xây dựng dự án khôi phục và phát triển đối với Vườn quốc gia U Minh Thượng và Khu bảo tồn thiên nhiên U Minh Hạ. Việc làm thì phải làm. Tuy nhiên, có một điều chúng ta cũng dễ nhận thấy rằng, đểó có được một kiểu rừng như rừng U Minh, đó là sự ban tặng hào phóng của thiên nhiên, nó cũng đã được người dân nơi đây qua nhiều thế hệ bảo vệ gìn giữ . Thế mà, do sự vô ý thức của chính con người đã để xảy ra thảm họa cháy rừng U Minh vừa qua.

Thiệt hại của vụ cháy rừng U Minh không những là mối quan tâm của Nhà nước và nhân dân ta, mà  còn là mối quan tâm của nhiều nhà khoa học của các tổ chức quốc tế. Cho dù Nhà nước có bỏ ra nhiều tiền của, nhân dân ở đây có bỏ ra nhiều công sức, nhưng để giữ gìn những gì còn lại và để khôi phục những cánh rừng đã cháy thì ý thức bảo vệ rừng phải được thường trực ở tất cả cộng đồng dân cư đang làm việc và sinh sống ở đây.

Chính từ thực tế này, bản báo chúng tôi giới thiệu bài viết của Ông Võ Trí Trung để bạn đọc hiểu thêm về khu rừng U Minh.

Hệ sinh thái “Rừng úng phèn” là một loại hình sinh cảnh và cũng là một kiểu rừng rất đặc thù ở một số vùng trên thế giới, được xếp hạng độc đáo, hiếm quí. Rừng úng phèn không những đặc trưng về lâm phần ngập nước chua phèn khác với lâm phần ngập mặn ven biển (ngập triều), còn là hiện trường mang ý nghĩa và giá trị “bảo tàng sống” về hệ quả tiến trình diễn biến động thái của những hoạt động kiến tạo địa chất, thay đổi các dòng sông lớn, hiện tượng biển tiến và biển lùi, cộng hưởng với bào mòn, sụt lún và bồi lấp phù sa, những cánh rừng bị chôn vùi và lớp thực vật tái tạo lại xuất hiện... Rừng úng phèn ở nước ta thực sự đặc trưng hầu hết ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), hình thành tập trung và vốn có địa danh cũng rất lịch sử: Đồng Tháp Mười, Tứ giác Long Xuyên, U Minh Thượng và U Minh Hạ. Trong đó đặc trưng hơn cả về mọi giá trị (cảnh quan, đa dạng sinh học, lịch sử hình thành, qui mô phân bố rừng...) là rừng U Minh (bao gồm hạ và thượng).

Rừng úng phèn U Minh vốn đã được người bản địa đặt tên từ lâu đời là “Hồ rừng”, hình thành tập trung ở phía Tây bán đảo Cà Mau, tiếp giáp với dải rừng ngập mặn ven biển vịnh Thái Lan, trên địa bàn hai tỉnh Cà Mau (rừng U Minh Hạ) và Kiên Giang (rừng U Minh Thượng). Diện tích rừng vào những năm trướcỏ 1950 là khoảng 400000 ha, đến năm 1970 còn gần 200000 ha và ở thời điểm 1990 còn khoảng 100000 ha. Số liệu điều tra kiểm kê rừng năm 1995 cho biết rừng có giá trị bảo tồn thiên nhiên ở U Minh Hạ thuộc tỉnh Cà Mau là 4200 ha (tập trung ở khu vực Vồ Dơi), và Khu bảo tồn thiên nhiên U Minh Thượng thuộc tỉnh Kiên Giang có diện tích rừng là 8053 ha. Ngày 14/1/2002, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 11/2002/QĐ-TTg chuyển Khu bảo tồn thiên nhiên U Minh Thượng thành Vườn quốc gia U Minh Thượng.

Con sông Trẹm chảy giữa khu rừng U Minh, chia ra 2 phần thượng và hạ, do nhiều nguyên nhân tác động diễn biến, rừng tập trung ở U Minh Thượng nhiều hơn  và loại rừng nguyên sinh chiếm phần lớn ở đây, rất xứng đáng là một vườn quốc gia với giá trị độc nhất về kiểu rừng úng phèn của Việt Nam và của thế giới. Rừng úng phèn U Minh cũng như các khu rừng úng phèn ở ĐBSCL liên quan chặt chẽ với lịch sử thành tạo nên vùng đồng bằng rộng lớn này. Từ hoạt động địa chất tân kiến tạo vào cuối Đại Tân sinh tạo ra hai khối nâng Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ Việt Nam cùng với miền Đông Cam Pu Chia, khối sụt ở giữa với dòng chảy hạ Mê Kông (bao gồm các sông chính Mê Kông - Bassac và hệ thống phụ lưu), bồi lắp với các lớp trầm tích cách đây gần một triệu năm. Tiếp theo các chuyển động tân kiến tạo này là thời kỳ biển tiến vào thềm lục địa, sau đó biển lùi, đểó lại phần đất mới lộ ra trên những hố trũng như Đồng Tháp Mười, Tứ Giác Long Xuyên và sâu hơn cả là vùng U Minh. Khối lượng phù sa và vật chất trầm tích khổng lồ của lưu vực sông Mê Kông dồn tập trung và thành tạo nên ĐBSCL, đặc biệt do tác động cộng hưởng của dòng hải lưu ở nam biển Đông, phần lớn phù sa này được chuyển tải vòng xuống và hướng về phía tây nam, tạo nên phần đất được gọi là bán đảo Cà Mau (đã hình thành từ hơn mười ngàn năm nay).

Lớp rừng thực sự là nguyên sinh ở U Minh đã bị sụt xuống và sau đó bị vùi lấp, dần dần lại xuất hiện lớp thực vật mới trên tầng trầm tích, cũng có thể gọi là lớp rừng nguyên sinh trên tầng đất thành tạo kế tiếp. Những cánh rừng bị vùi lấp trước đó đã dần dần thành lớp than bùn hiếm khí oxy, nằm dưới tầng trầm tích và lớp rừng “hậu sinh”, chính là rừng úỏng phèn ngày nay. Từ quá trình kiến tạo của hoạt động địa chất vùng cửa sông ven biển cũ, nước biển mặn bị các hố sụt ngăn cách, tác động chuyển hóa các thành phần hóa lý của nước và đất, trở thành chua phèn. Một số loài cây thích nghi với điều kiện tự nhiên chua phèn đã hình thành rừng úng phèn.

Rừng U Minh có giá trị sinh khối (BioMass) cao nhất so với tất cả các kiểu rừng . Tại đây có gần 250 loài thực vật trong đó loài ưu thế như tràm, móp, mật cật, nhiều loài dương xỉ, tảo, nhiều loài cá (những loài cá có giá trị khoa học và kinh tế như cá bông, sặc rằn, sặc bướm, trê vàng, thác lác...), hơn hai mươi loài bò sát và lưỡng thê (một số loài hiếm quí như chàng hiu, trăn gấm, kỳ đà, cá sấu, rùa vàng, cần đước, nhiều loài rắn...), có 182 loài chim, hơn 40 loài thú, nhiều loài côn trùng...

Cần được nhắc lại ý nghĩa và giá trị của “Bảo tàng sống” , về sinh học và địa chất - địa lý học của rừng U Minh, người ta xác định trong chương trình MAB Quốc tế (con người và sinh quyển) khó có thể tìm được một khu tương tự , có thể có rừng úng phèn ở nước này nước nọ, nhưng tổng sắp các điểm giá trị khó có thể bằng điểm với rừng U Minh của Việt Nam.

Liên minh các tổ chức quốc tế lớn bao gồm một số tổ chức về đất ngập nước, than bùn, đầm lầy, được tin về vụ cháy rừng U Minh ở Việt Nam, đã bàng hoàng và chia xẻ với chúng ta những mất mát và hậu quả nghiêm trọng của vụ cháy rừng “Thiên niên kỷ”. Họ có băn khoăn về một vấn đề “chiến lược và giải pháp phòng chống cháy rừng ở Việt Nam, có hẳn giải pháp phòng chống cháy lớp than bùn hay không?” Hiện nay liên minh các tổ chức nói trên đang tích cực tiến hành chương trình hành động đối với bảo tồn than bùõn, mà chủ yếu là nhằm vào ngăn chặn cháy từ lớp than bùn dẫn tới cháy rừng.

Khôi phục một kho tàng thiên nhiên mà giá trị thực chất là di sản thiên nhiên thế giới như rừng U Minh, quả là một công trình cũng mang dấu ấn “Thiên niên kỷ”, một thử thách lớn lao về tất cả các khía cạnh: Khoa học, kỹ thuật, kinh tế, xã hội và chính trị - lịch sử.

(theo tchdkh.org.vn)

Đánh giá:      Google Bookmarks Facebook Twitter   Gửi email     Bản để in     Phản hồi


CÁC BÀI MỚI HƠN:
CÁC BÀI ĐĂNG TRƯỚC:
TIN BÀI MỚI NHẤT


ĐƯỢC XEM NHIỀU NHẤT



LIÊN KẾT WEBSITE

 
 
 
 
 
 

TỪ KHÓA

BVN - BotanyVN - Botany Research and Development Group of Vietnam
(©) Copyright 2007-2014